Katekolamin Dirençli Şok Tanılı Çocuklarda Metilen Mavisi Kullanımı: Retrospektif Olgu Serisi

Duygu Emer Dilaver; Merve Havan; Hacer Uçmak; Bayram Bayramov; Eda Eyduran; Ayşen Durak Aslan; Tanıl Kendirli

doi:10.4274/cayd.galenos.2026.48039

Öz

Giriş

Şok, çocuk yoğun bakım ünitelerinde sık görülen ve yaşamı tehdit eden bir tablodur. Katekolamin dirençli şokta kılavuzlar hidrokortizon, vazopressin, anjiyotensin II veya ekstrakorporeal membran oksijenizasyonu (ECMO) kullanımını önermektedir. Metilen mavisi (MM), potansiyel bir ek tedavi seçeneğidir. Bu çalışmada, standart inotrop ve vazopressör tedavilere yanıtsız, refrakter şoklu çocuklarda MM kullanımına ilişkin deneyimimizi sunuyoruz.

Yöntemler

Mart-Kasım 2023 tarihleri arasında MM ile tedavi edilen çocuklar geriye dönük olarak incelendi. MM uygulaması öncesi ve sonrasında değerlendirilen değişkenler; vasoaktif-inotropik skor (VIS), sistolik kan basıncı (SKB), inotrop/vazopressör dozları ve süreleri, eşzamanlı sürekli renal replasman tedavisi/ECMO uygulamaları ve mortalite olarak belirlendi.

Bulgular

Çalışmaya on hasta dahil edildi (ortalama yaş: 9,4 yıl; %70’inde kronik komorbidite mevcuttu). Başlangıçta VIS 116,4±90,5 ve SKB 81,3±19 mmHg idi. MM uygulamasından 24 saat sonra VIS 109,9±74,6 ve SKB 96,5±18,2 mmHg olarak saptandı. Bu değerler, VIS’te yaklaşık %6,5’lik bir azalma ve SKB’de yaklaşık 15 mmHg’lik bir artışa karşılık gelmekteydi. Hemodinamik yanıtlar heterojen bulundu: VIS beş hastada azaldı, iki hastada değişmedi, üç hastada arttı; SKB ise tüm hastalarda yükseldi. MM’ye bağlı herhangi bir advers etki gözlenmedi. Yalnızca bir hasta taburculuğa kadar sağ kaldı.

Sonuç

Katekolamin dirençli pediatrik şokta MM, kan basıncında düzelme ve inotrop/vazopressör ihtiyacında azalma ile ilişkili bulundu ancak sağkalım oranı düşük saptandı. Septik/vasodilatör şokta MM’nin optimal kullanım zamanı, dozu, güvenilirliği ve etkinliğinin belirlenmesi için daha geniş, prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler:

Katekolamin dirençli şok, metilen mavisi, çocuk yoğun bakım, septik şok, vazoaktif-inotropik skor, sepsis

Kaynaklar

Puntillo F, Giglio M, Pasqualucci A, Brienza N, Paladini A, et al. Vasopressor-sparing action of methylene blue in severe sepsis and shock: a narrative review. Adv Ther. 2020;37:3692-706.

Sakr Y, Reinhart K, Vincent JL, Sprung CL, Moreno R, et al. Does dopamine administration in shock influence outcome? Results of the sepsis occurrence in acutely Ill patients (SOAP) study. Crit Care Med. 2006;34:589-97.

CrossRef

Cecconi M, De Backer D, Antonelli M, Beale R, Bakker J, et al. Consensus on circulatory shock and hemodynamic monitoring. Task force of the European Society of Intensive Care Medicine. Intensive Care Med. 2014;40:1795-815.

CrossRef PubMed Google Scholar

Vincent JL, De Backer D. Circulatory shock. N Engl J Med. 2013;369:1726-34.

CrossRef PubMed Google Scholar

Hiemstra B, Eck RJ, Keus F, van der Horst ICC. Clinical examination for diagnosing circulatory shock. Curr Opin Crit Care. 2017;23:293-301.

CrossRef PubMed Google Scholar

Scheeren TWL, Bakker J, De Backer D, Annane D, Asfar P, et al. Current use of vasopressors in septic shock. Ann Intensive Care. 2019;9:20.

CrossRef

Buckley MS, Barletta JF, Smithburger PL, Radosevich JJ, Kane-Gill SL. Catecholamine vasopressor support sparing strategies in vasodilatory shock. Pharmacotherapy. 2019;39:382-98.

CrossRef PubMed Google Scholar

Tchen S, Sullivan JB. Clinical utility of midodrine and methylene blue as catecholamine-sparing agents in intensive care unit patients with shock. J Crit Care. 2020;57:148-56.

Jentzer JC, Vallabhajosyula S, Khanna AK, Chawla LS, Busse LW, et al. Management of refractory vasodilatory shock. Chest. 2018;154:416-26.

CrossRef

Stawicki SP, Sims C, Sarani B, Grossman MD, Gracias VH. Methylene blue and vasoplegia: who, when, and how? Mini Rev Med Chem. 2008;8:472-90.

CrossRef

Shapeton AD, Mahmood F, Ortoleva JP. Hydroxocobalamin for the treatment of vasoplegia: a review of current literature and considerations for use. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2019;33:894-901.

CrossRef PubMed Google Scholar

Hosseinian L, Weiner M, Levin MA, Fischer GW. Methylene blue: magic bullet for vasoplegia? Anesth Analg. 2016;122:194-201.

CrossRef PubMed Google Scholar

Jang DH, Nelson LS, Hoffman RS. Methylene blue for distributive shock: a potential new use of an old antidote. J Med Toxicol. 2013;9:242-9.

Peer G, Itzhakov E, Wollman Y, Chernihovsky T, Grosskopf I, et al. Methylene blue, a nitric oxide inhibitor, prevents haemodialysis hypotension. Nephrol Dial Transplant. 2001;16:1436-41.

Paciullo CA, McMahon Horner D, Hatton KW, Flynn JD. Methylene blue for the treatment of septic shock. Pharmacotherapy. 2010;30:702-15.

CrossRef PubMed Google Scholar

Lee EP, Chu SC, Hsia SH, Chen KF, Chan OW, et al. Comparison of predictive powers for mortality between systemic vascular resistance index and serum lactate in children with persistent catecholamine-resistant shock. Biomed Res Int. 2020;2020:1341326.

CrossRef

Dellinger RP, Levy MM, Rhodes A, Annane D, Gerlach H, et al. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of severe sepsis and septic shock: 2012. Crit Care Med. 2013;41:580-637.

Gemke RJ, Bonsel GJ, Van Vught AJ. Effectiveness and efficiency of a Dutch pediatric intensive care unit: validity and application of the pediatric risk of mortality score. Crit Care Med. 1994;22:1477-84.

CrossRef PubMed Google Scholar

Proulx F, Gauthier M, Nadeau D, Lacroix J, Farrell CA. Timing and predictors of death in pediatric patients with multiple organ system failure. Crit Care Med. 1994;22:1025-31.

CrossRef PubMed Google Scholar

Graciano AL, Balko JA, Rahn DS, Ahmad N, Giroir BP. The pediatric multiple organ dysfunction score (P-MODS): development and validation of an objective scale to measure the severity of multiple organ dysfunction in critically ill children. Crit Care Med. 2005;33:1484-91.

CrossRef PubMed Google Scholar

Leteurtre S, Martinot A, Duhamel A, Gauvin F, Grandbastien B, et al. Development of a pediatric multiple organ dysfunction score: use of two strategies. Med Decis Making. 1999;19:399-410.

Leteurtre S, Martinot A, Duhamel A, Proulx F, Grandbastien B, et al. Validation of the paediatric logistic organ dysfunction (PELOD) score: prospective, observational, multicentre study. Lancet. 2003;362:192-7.

CrossRef

Pollack MM, Dean JM, Butler J, Holubkov R, Doctor A, et al. The ideal time interval for critical care severity-of-illness assessment. Pediatr Crit Care Med. 2013;14:448-53.

CrossRef

Bock KR. Renal replacement therapy in pediatric critical care medicine. Curr Opin Pediatr. 2005;17:368-71.

CrossRef PubMed Google Scholar

Garzotto F, Zanella M, Ronco C. The evolution of pediatric continuous renal replacement therapy. Nephron Clin Pract. 2014;127:172-5.

CrossRef PubMed Google Scholar

Kellum JA, Angus DC, Johnson JP, Leblanc M, Griffin M, et al. Continuous versus intermittent renal replacement therapy: a meta-analysis. Intensive Care Med. 2002;28:29-37.

CrossRef

Otero Luna AV, Johnson R, Funaro M, Canarie MF, Pierce RW. Methylene blue for refractory shock in children: a systematic review and survey practice analysis. Pediatr Crit Care Med. 2020;21:e378-86.

CrossRef PubMed Google Scholar

Bitterman Y, Hubara E, Hadash A, Ben-Ari J, Annich G, et al. Methylene blue administration for distributive shock states in critically ill children. Isr Med Assoc J. 2020;22:404-8.