Öz
Lösemi ve lenfoma tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçları zaman zaman yan etkilere yol açabilir. Bu yazıda, yüksek doz sitarabin (YDS) uygulamasından sonra gelişen nadir bir nörotoksisite olgusunu sunuyoruz. On üç yaşında, non-Hodgkin lenfoma (NHL) tanısıyla izlenen kız hasta, yüksek riskli NHL-Berlin-Frankfurt-Münster 95 kemoterapi protokolü sırasında sağ gözünde çift görme (diplopi) şikayetiyle başvurdu. Manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG), kontrast tutmayan dört yeni parankimal lezyon saptandı. Hasta diplopi açısından ayrıntılı olarak değerlendirildi. Nörotoksisite, 13 yaşındaki hastamızda ilk YDS uygulamasından sonra gelişti. Sitarabin, NHL tedavisinde önemli kemoterapi ajanlarından biridir. Literatürde, sitarabin toksisitesine bağlı olarak nöbet, ataksi ve ölüm gibi ciddi tablolar bildirilmektedir. Hastaya üç gün süreyle intravenöz pulse metilprednizolon tedavisi verildi ve ardından tedavi kademeli olarak azaltılarak sonlandırıldı. Bir aylık tedavi sonunda çekilen beyin MRG’de lezyonların %90’dan fazla gerilediği görüldü. Bu olgu, özellikle yoğun kemoterapi alan pediatrik hastalarda sitarabin kaynaklı nörotoksisitenin tanınmasının önemini vurgulamaktadır. Erken tanı ve hızlı tedavi, belirgin klinik iyileşme ve radyolojik düzelme sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Yüksek doz sitarabin, manyetik rezonans görüntüleme, non-Hodgkin lenfoma, nörotoksisite, sitarabin
Kaynakça
Öneç B. Neurotoxicity related to cytosine arabinozide (ARA-C). Turkiye Klinikleri J Hematol-Special Topics. 2016;9:110-3.
Stone JB, DeAngelis LM. Cancer-treatment-induced neurotoxicity--focus on newer treatments. Nat Rev Clin Oncol. 2016;13:92-105.
Lazarus HM, Herzig RH, Herzig GP, Phillips GL, Roessmann U, et al. Central nervous system toxicity of high-dose systemic cytosine arabinoside. Cancer. 1981;48:2577-82.
Vázquez E, Lucaya J, Castellote A, Piqueras J, Sainz P, et al. Neuroimaging in pediatric leukemia and lymphoma: differential diagnosis. Radiographics. 2002;22:1411-28.
Dietrich J, Marienhagen J, Schalke B, Bogdahn U, Schlachetzki F. Vascular neurotoxicity following chemotherapy with cisplatin, ifosfamide and etoposide. Ann Pharmacother. 2004;38:242-6.
Kellie SJ, Chaku J, Lockwood LR, O'Regan P, Waters KD, et al; Australian and New Zealand Children's Haematology Oncology Group. Late magnetic resonance imaging features of leukoencephalopathy in children with central nervous system tumours following high-dose methotrexate and neuroaxis radiationtherapy. Eur J Cancer. 2005;41:1588-96.
Dunton CJ. Management of treatment-related toxicity in advanced ovarian cancer. Oncologist. 2002;7(Suppl 5):11-9.
Murray CL, Ford WJ, Swenson KK, Heros D, Sperduto PW. Multifocal inflammatory leukoencephalopathy after fluorouracil and levamisoletherapy for colon cancer. AJNR Am J Neuroradiol. 1997;18:1591-2.
Herzig RH, Hines JD, Herzig GP, Wolff SN, Cassileth PA, et al. Cerebellar toxicity with high-dose cytosinearabinoside. J Clin Oncol. 1987;5:927-32.
Salinsky MC, Levine RL, Aubuchon JP, Schutta HS. Acute cerebellar dysfunction with high-dose ARA-C therapy. Cancer. 1983;51:426-9.
Lindner LH, Ostermann H, Hiddemann W, Kiani A, Würfel M, et al. AraU accumulation in patients with renal insufficiency as a potential mechanism for cytarabine neurotoxicity. Int J Hematol. 2008;88:381-6.
Baker WJ, Royer GL Jr, Weiss RB. Cytarabine and neurologic toxicity. J Clin Oncol. 1991;9:679-93.
Malhotra P, Mahi S, Lal V, Kumari S, Jain S, et al. Cytarabine-induced neurotoxicity responding to methylprednisolone. Am J Hematol. 2004;77:416-22.
Dotson JL, Jamil MO. Successful treatment of cytarabine-related neurotoxicity with corticosteroids, a case series. Int J Hematol. 2018;108:554-7.
