Öz
Giriş
Ev içi kazalardan sonra ilk yardım uygulamalarının etkili bir şekilde harekete geçirilmesi ile yaşamda kalma arasındaki ilişkinin yüksek olması, ilk yardımdaki öncelikleri belirlemektedir. Çocuğun bakımı çoğunlukla annelerin sorumluluğundadır ve evdeki yaralanmaların yönetimi konusundaki bilgi ve uygulamaları ev kazalarıyla ilişkili morbidite ve mortaliteyi azaltmada önemlidir. Bu çalışma 0-4 yaş arası çocuğu olan annelerin çocuklarının ev kazalarını yönetmeye yönelik ilk yardım öz-yeterliliklerini incelemeyi amaçladı.
Yöntemler
1 Ocak 2023-1 Ağustos 2023 tarihleri arasında Doğu Karadeniz Bölgesi’nde Sağlık Bakanlığı’na bağlı bir ilçe devlet hastanesinde 0-4 yaş arası çocuğu olan annelerin ev kazalarına yönelik ilk yardım öz-yeterliliklerine odaklanan bu kesitsel çalışma 266 anne ile yürütüldü. Veriler “bilgi formu” ve “ev kazalarında ilk yardım öz-yeterlik ölçeği” ile toplandı.
Bulgular
Annelerin ev kazalarında ilk yardım öz-yeterlik ölçeği puan ortalaması 2,15±0,95 saptanmış olup annenin eğitim düzeyi, çocuk sayısı, gelir durumu, çocuğa bakım veren kişi ve annelerin ilk yardım alma durumlarına göre anlamlı farklılıklar saptandı.
Sonuç
Sonuç olarak, araştırmanın bulguları, ilk yardım öz-yeterliliğinin sadece demografik faktörlere dayanmadığını, bunun yerine daha çok eğitim, deneyim ve anne-baba olarak ebeveynlerin genel yaklaşımına bağlı olarak şekillenebileceğini bununla birlikte annelerin ilk yardım konusundaki bilgilerinin ortalamanın altında olduğunu gösterdi.
Anahtar Kelimeler: Anne, çocuk, ev kazaları, öz-yeterlilik
Kaynakça
Henerya PM, Dundasa R, Vittal Katikireddia S, Leylanda A, Rachael Woodb R, Pearcea A. Social inequalities and hospital admission for unintentional injury in young children in Scotland: a nationwide linked cohort study. Lancet Reg Health Eur. 2021;6:100117.
Wei YL, Chen LL, Li TC, Ma WF, Peng NH, Huang LC. Self-efficacy of first aid for home accidents among parents with 0- to 4-year-old children at a metropolitan community health center in Taiwan. Accid Anal Prev. 2013;52:182-7.
Rezapur-Shahkolai F, Shaterabadi S, Soltanian AR, Hazavehi SMM. Determination of factors affecting prevention of burns among children under five years old using PRECEDE model: a cross-sectional study in urban and rural populations. Burns 2022;48:328-36.
Papachristou E, Deftereos S, Oikonomou P, Bekiaridou K, Foutzitzi S, et al. Is it safe to stay at home? Parents’ perceptions of child home injuries during the COVID-19 lockdown. Healthcare (Basel). 2022;10:2056.
Ung A, Chatignoux E, Beltzer N. Analyse de la mortalité par de la vie courante en France, 2012-2016. Bull Epidémiol Hebd. 2021;16:290-301.
Foettinger L, Doerwald F, Kalbitz A, Bammann K. Risk factors and parental risk perception of unintentional home injuries of children under 6 years in Germany: a secondary data analysis. J Safety Res. 2022;81:326-32.
WHO. Web sitesi. Erişim Linki: https://www.who.int/news-room/detail/06-03-2017-the-cost-of-a-polluted-environment-1-7-million-child-deaths-a-year-says-who Kasım 2024
TÜİK. Web sitesi Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2022. Erişim Linki: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2023-53679 Eylül 2024
Barcelos RS, Del-Ponte B, Santos IS. Interventions to reduce accidents in childhood: a systematic review. J Pediatr (Rio J). 2018;94:351-67.
Al-Ayed IH. Mothers’ knowledge of child health matters: are we doing enough? J Family Community Med. 2010;17:22-8.
Harere R, Makhdoom YM, Sonbul H, Habadi M. Knowledge regarding first aid of childhood emergency conditions among caregivers attending primary health care centers. Imp J Interdiscip Res. 2017;3:616-26.
Al-Bshri SA, Jahan S. Prevalence of home related injuries among children under 5 years old and practice of mothers toward first aid in Buraidah, Qassim. J Family Med Prim Care. 2021;10:1234-40.
Al-Hajj S, El Haj R, Chaaya M, Sharara-Chami R, Mehmood A. Child injuries in Lebanon: assessing mothers’ injury prevention knowledge attitude and practices. Inj Epidemiol. 2023;10:27.
Zedain NS, Madian AAA, Radwan RIM. Mothers’ knowledge and practices regarding first aids management of domestic accidents among under-five children in el-beheira governorate. EJHC. 2022;13:1697-710.
Babul S, Olsen L, Janssen P, Mclntee P, Raina P. A randomized trial to assess the effectiveness of an infant home safety programme. Int J Inj Contr Saf Promot. 2007;14:109-17.
Stewart TC, Clark A, Gilliland J, Miller MR, Edwards J, et al. Home safe home evaluation of a childhood home safety program. J Trauma Acute Care Surg. 2016;81:533-40.
Swart L, Niekerk A, Seedat M, Jordaan E. Paraprofessional home visitation program to prevent childhood unintentional injuries in low-income communities: a cluster randomized controlled trial. Inj Prev. 2008;14:164-9.
Altundağ S, Turan T, Şafak M. Validity and reliability study of the Turkish version of first aid in home accidents self-efficacy scale. Cukurova Med J. 2020;45:71-8.
Pallant J. SPSS kullanma klavuzu SPSS ile adım adım veri analizi. Balcı S, Ahi B (Çevirenler) 5. Baskı, Ankara: Anı Yayıncılık, 2017.
El Seifi OS, Mortada EM, Abdo NM. Effect of community-based intervention on knowledge, attitude, and self-efficacy toward home injuries among Egyptian rural mothers having preschool children. PLoS One. 2018;13:e0198964.
Selvi Çalışkan B, Balcı S. Determination of home accident risks and buying precautions with the illustration method. DEUHEFED. 2018;11:137-46.
Gündüz G, Aytekin A. Attitudes of mothers towards protecting their children from home accidents and the affecting factors. BUCHD. 2015;5:184-92.
Wang D, Zhao W, Wheeler K, Yang G, Xiang H. Unintentional fall injuries among US children: a study based on the national emergency department sample. Int J Inj Contr Saf Promot. 2013;20:27-35.
Tezcan S, Aslan D, Yardım N, Demiröz AS, Coşkun E, et al. Determination of the freouency of accidents and the relationship between accidents and some risk factors in the catchment area of Altindağ health center, Ankara. ETD. 2001;40:165-73.
Yıldırım N, Kubilay G. 1-4 yaş dönemi çocukların ev kazası sıklığı ve risk faktörleri. 15. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi (Kongre Kitabı). 2012.
Karatepe TU, Akış N. The frequency of having home accident among 0-6 aged children and related factors. Uludağ Tıp Derg. 2013;39:165-68.
Al-Johani AAS, Sabor S, Aldubai SAR. Knowledge and practice of first aid among parents attending primary health care centers in Madinah City, Saudi Arabia, a cross sectional study. J Family Med Prim Care. 2018;7:380-8.
Asmar I, Almahmoud O, Dreidi M, Jebara F, Jaber N, et al. Knowledge and practices of choking first aid skills among Palestinian mothers of children under five. J Neonatal Nurs. 2023;29:728-34.
Kendrick D, Marsh P. Parents and first aid: I know what to do-but I’m not very confident. Health Education Journal. 1999;58:39-47.
Inbaraj LR, Rose A, George K, Bose A. Perception of unintentional childhood injuries among mothers in rural South India. Indian J Public Health. 2017;61:211-4.
Thein MM, Lee BW, Bun PY. Knowledge, attitude and practices of childhood injuries and their prevention by primary caregivers in Singapore. Singapore Med J. 2005;46:122-6.
Yiğit D, Sayık D, Açıkgöz A, Mumcu Ö. Diagnosis of mothers’ safety measures for home accidents and determination of first aid self-efficiency during the pandemic. STED. 2023;31:451-60.
Atak N, Karaoğlu L, Korkmaz Y, Usubütün S. A household survey: unintentional injury frequency and related factors among children under five years in Malatya. Turk J Pediatr. 2010;52:285-93.
Jones TL, Prinz RJ. Potential roles of parental self-efficacy in parent and child adjustment: a review. Clin Psychol Rev. 2005;25:341-63.
Serbin LA, Hubert M, Hastings PD, Stack DM, Schwartzman AE. The influence of parenting on early childhood health and health care utilization. J Pediatr Psychol. 2014;39:1161-74.
Boztaş G. 0-48 aylık çocukların ev kazaları sonucu oluşan yaralanmalarına ilişkin annelerinin davranış ve görüşlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Uzmanlık Tezi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD, Ankara: 2008.
Hess CR, Teti DM, Hussey-Gardner B. Self-efficacy and parenting of highrisk infants: the moderating role of parent knowledge of infant development. Journal of Applied Developmental Psychology. 2004;25:423-37.
Suzuki S, Holloway SD, Yamamoto Y, Mindnich JD. Parenting self-efficacy and social support in Japan and the United States. Journal of Family Issues. 2009;30:1505-26.
Sevigny PR, Loutzenhiser L. Predictors of parenting self-efficacy in mothers and fathers of toddlers. Child Care Health Dev. 2010;36:179-89.
Yalaki Z, Taşar MA, Kara N, Dallar Y. Measuring the awareness of home injuries in families with a low socioeconomic status. Akademik Acil Tıp Dergisi 2010;9:129-33.
Dönmez CY. 1-4 yaş arası çocuk sahibi annelerin ev kazalarını önlemeye yönelik uygulamalarının belirlenmesi. Tıpta Uzmanlık Tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, İstanbul: 2018.
Yıldırmış F. Hastanedeki çocukların annelerinin ev kazalarına yönelik güvenlik önlemlerini tanılaması ve ilk yardım öz-yeterliklerinin değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Nevşehir: 2024.
